1. Türkiye'de ihracat
- Ticari fatura ve çeki listesi hazırlanır.
- Ürünün GTİP numarası belirlenir.
- İhracat beyannamesi gümrük müşaviri aracılığıyla verilir.
- A.TR veya EUR.1 düzenlenip onaylatılır.
- Ürüne özel izin ve sertifikalar eklenir.
2. Transit
Yük AB'ye girdiğinde ya sınırda gümrüklenir ya da T1 transit beyanıyla varış ülkesindeki gümrük idaresine kadar gümrük gözetiminde taşınır. İngiltere ve İsviçre gibi AB dışı ülkelere giden yükler AB'den transit geçer. Orta Doğu ve Orta Asya'da ise TIR karnesi kullanılır.
3. Varış ülkesinde ithalat
Alıcının gümrük acentesi ithalat beyanını verir; gümrük vergisi (varsa) ve ithalat KDV'si ödenir veya beyan edilir. Teslim şekline (Incoterms) göre bu maliyetleri alıcı ya da satıcı üstlenir.
Belge seçimi
| Varış | Sanayi ürünü | Tarım / çelik |
|---|---|---|
| AB | A.TR | EUR.1 |
| İngiltere | EUR.1 / menşe beyanı | EUR.1 / menşe beyanı |
| İsviçre | EUR.1 / menşe beyanı | Anlaşmaya göre |
| Orta Doğu, Orta Asya | Menşe şahadetnamesi ve ülkeye özel tasdikler | |
Sık yapılan hatalar
- Fatura, çeki listesi ve CMR'de farklı kap adedi veya ağırlık
- 'Muhtelif eşya' gibi genel ürün tanımları
- İngiltere ve İsviçre'ye A.TR göndermek
- ISPM 15 işaretsiz ahşap palet
- Belgelerin yükleme gününe bırakılması
Gümrükleme hizmetimiz taşımayla birlikte yürür.
GTİP neden önemli?
Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP), ürünün gümrükteki kimliğidir. Gümrük vergisi oranı, ithalat ve ihracat kısıtlamaları, istenecek belgeler ve tercihli ticaret uygulamaları bu numaraya göre belirlenir. Yanlış GTİP; yanlış vergi hesabına, eksik belgeye ve sonradan yapılan denetimlerde cezaya yol açabilir. GTİP'i ürünün teknik özelliklerine göre gümrük müşavirinizle birlikte belirlemeniz önerilir.
Fatura ve çeki listesinde olması gerekenler
| Belge | Zorunlu bilgiler |
|---|---|
| Ticari fatura | Satıcı ve alıcı unvanı, adresi, vergi numaraları; ürün tanımı, GTİP, miktar, birim fiyat, toplam değer, para birimi, teslim şekli |
| Çeki listesi | Kap adedi ve tipi, her kabın içeriği, net ve brüt ağırlık, ölçüler |
Fatura, çeki listesi ve CMR'deki kap adedi ve ağırlık birbiriyle aynı olmalıdır.
Ülkeye özel belgeler
- AB: A.TR veya EUR.1, alıcının EORI numarası
- İngiltere: EUR.1 veya menşe beyanı, GB EORI, güvenlik ve emniyet beyanı
- İsviçre: EUR.1 veya menşe beyanı, alıcının gümrük acentesi
- Orta Doğu: Menşe şahadetnamesi, ticaret odası tasdikleri, ürüne göre uygunluk belgeleri
- Orta Asya: Menşe şahadetnamesi, çeviriler, TIR karnesi
İhracat KDV istisnası
Türkiye'de ihracat teslimleri KDV'den istisnadır. İstisnanın uygulanabilmesi ve yüklenilen KDV'nin iade alınabilmesi için ihracatın gümrük beyannamesiyle belgelenmesi ve beyannamenin kapatılması gerekir. Teslim şeklinin EXW olarak belirlendiği satışlarda bile ihracat beyannamesinin satıcı adına verilmesi bu nedenle önemlidir.
Zaman planı
Belgelerin yükleme gününe bırakılması, gümrükte en sık yaşanan gecikme nedenidir. Önerilen sıra: Siparişin teyidiyle birlikte GTİP ve belge gereksinimlerinin belirlenmesi, yükleme öncesinde fatura ve çeki listesinin hazırlanması, dolaşım veya menşe belgesi başvurusunun yapılması ve yükleme günü beyannamenin açılması.
Taşıma ve gümrüğü birlikte yönetmek
Taşıma ve gümrük ayrı firmalarla yürütüldüğünde, belge hazır olmadan araç gelebilir veya araç hazır olmadan beyanname açılabilir. İki süreci aynı ekipte yönetmek, aracın gümrükte bekleme süresini ve iletişim kopukluklarını azaltır. Gümrükleme hizmetimiz taşımanızla birlikte planlanır.
İhracat beyannamesinin kapanması
İhracat beyannamesi, eşya Türkiye gümrük bölgesinden fiilen çıktığında kapanır. Karayolu taşımalarında bu çıkış, sınır gümrük kapısında yapılan işlemle kayıt altına alınır. Beyannamenin kapanması; ihracat KDV istisnası, ihracat bedelinin takibi ve teşviklerden yararlanma açısından önemlidir. Kapanmayan beyannameler sonradan sorun yaratabileceği için sevkiyat sonrası beyanname durumunu takip etmenizi öneriyoruz.
Elektronik ticaret ve küçük gönderilerde gümrük
E-ihracatta küçük gönderiler için basitleştirilmiş beyan yöntemleri kullanılabilir. Ancak Avrupa'daki bir depoya toplu stok gönderiminde standart ihracat beyannamesi düzenlenir ve yük varış ülkesinde ithalat işlemine tabi tutulur. AB'de belirli bir değerin altındaki gönderilerde KDV tahsilatı için özel sistemler uygulanır. Hangi yöntemin size uygun olduğu, satış modelinize ve gönderi hacminize bağlıdır.
Gümrük kıymeti nasıl belirlenir?
Varış ülkesinde gümrük vergisi ve KDV, çoğunlukla gümrük kıymeti üzerinden hesaplanır. AB'de gümrük kıymeti; eşyanın satış bedeline, AB sınırına kadar olan taşıma ve sigorta masrafları eklenerek bulunur. Bu nedenle faturadaki teslim şekli ve navlun bilgisinin doğru olması, varış ülkesinde doğru vergi hesaplanması için önemlidir. Düşük gösterilen fatura değeri hem cezaya hem de gümrükte uzun incelemeye yol açabilir.
Onaylanmış kişi statüsü ve basitleştirilmiş usuller
Düzenli ihracat yapan firmalar, Yetkilendirilmiş Yükümlü statüsü veya izinli gönderici gibi basitleştirilmiş usullerden yararlanabilir. Bu statüler, yüklemenin firmanın kendi tesisinde yapılmasına ve gümrük işlemlerinin daha hızlı tamamlanmasına olanak tanır. Başvuru şartları ve süreç için gümrük müşavirinizle görüşmenizi öneriyoruz.
Gümrükte fiziki muayene
Gümrük idaresi, risk analizine göre bazı beyannameleri belge kontrolüne veya fiziki muayeneye yönlendirir. Fiziki muayenede yük araçtan kısmen veya tamamen indirilerek kontrol edilebilir. Muayene, aracın birkaç saat ile bir gün arasında beklemesine yol açabilir. Çeki listesinin palet bazında hazırlanması ve ürünlerin kolayca tanımlanabilir şekilde etiketlenmesi muayene süresini kısaltır.
İthalat tarafında alıcının hazırlığı
Varış ülkesindeki alıcının ithalat gümrüğü için hazır olması, teslim süresini doğrudan etkiler. Alıcının gümrük kayıt numarası (AB'de EORI), gümrük temsilcisi ve gerekiyorsa ürün izinleri önceden belirlenmelidir. Alıcıya belgelerin bir kopyasını araç yola çıkmadan göndermek, varış gümrüğünde beklemeyi önler. Ülkelere özel kurallar için hat sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İhracat beyannamesini kim verir?
Genellikle ihracatçı adına yetkili gümrük müşaviri verir.
T1 belgesi ne zaman gerekir?
Yük AB'ye girişte değil, varış ülkesindeki gümrükte gümrüklenecekse veya AB'den transit geçecekse.
Gümrük beyannamesi ne zaman kapanır?
İhracat beyannamesi, eşya Türkiye gümrük bölgesinden fiilen çıktığında, sınır gümrük kapısındaki işlemle kapanır.
Fiziki muayene ne kadar sürer?
Süre yükün yapısına ve gümrük idaresinin yoğunluğuna göre değişir; birkaç saat ile bir gün arasında olabilir. Düzenli çeki listesi muayeneyi hızlandırır.
EORI numarası nedir?
EORI, AB'de gümrük işlemi yapan kişi ve firmalara verilen kayıt numarasıdır. AB'deki alıcının ithalat işlemi için gereklidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.
Diğer yazılar
- Uluslararası nakliye firması nasıl seçilir? İhracatçılar için 10 kriter
- Orta Koridor: Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Asya'ya açılan lojistik kapısı
- Karayolu, denizyolu ve havayolu: ihracatta doğru taşıma modu nasıl seçilir?
- Avrupa'da tır sürüş yasakları: hafta sonu, tatil ve gece kısıtlamaları
- TIR karnesi nedir? Uluslararası transit taşımada nasıl kullanılır?