Intermodal taşımacılık

Nasıl çalışır?

1. Yük fabrikada dorseye yüklenir ve mühürlenir.
2. Çekici dorseyi Ro-Ro limanına (Pendik, Yalova veya Çeşme) teslim eder.
3. Dorse gemiye biner; sürücü gemiye binmez (çekicisiz dorse taşımacılığı).
4. Gemi Trieste, Bari veya Sète limanına varır.
5. Avrupa'daki çekicimiz dorseyi karşılar, gümrükleme tamamlanır ve alıcıya teslim edilir.

Neden intermodal?

• Sınır kuyruklarından kaçınma: Balkan sınır kapılarındaki araç kuyruklarına girilmez.
• Daha düşük karbon ayak izi: Karayoluna kıyasla daha az emisyon.
• Transit geçiş kısıtlarına takılmama: Geçiş belgesi (dozvala) ve hafta sonu sürüş yasakları daha az etkiler.
• Maliyet avantajı: Belirli hatlarda uzun karayolu sürüşüne göre daha ekonomiktir.

Intermodal güzergah nasıl işler?

1. Yük, göndericinin adresinde dorseye yüklenir ve araç Türkiye'deki Ro-Ro limanına gider.
2. Dorse gemiye alınır; bazı uygulamalarda yalnızca dorse (sürücüsüz) taşınır.
3. Varış limanında dorse çekiciyle birleştirilir ve karayoluyla teslim noktasına devam eder.
4. Gümrük işlemleri liman çıkışında veya varış ülkesinde planlanan noktada yapılır.

Sürücüsüz (refakatsiz) taşıma

Intermodal taşımada dorsenin sürücüsüz olarak gemiyle taşınması, sürücünün deniz yolculuğu boyunca beklemesini gerektirmez. Bu yöntem, sürücü kapasitesinin verimli kullanılmasını ve bazı durumlarda maliyet avantajı sağlar. Varış limanında dorse, o ülkedeki çekiciyle teslim noktasına götürülür.

Karayolu ile karşılaştırma

Hangi yükler için uygun?

Güney Avrupa'ya giden düzenli yükler, Balkan sınırlarındaki yoğunluktan etkilenmek istemeyen sevkiyatlar ve sürücü çalışma süresi açısından uzun kara güzergahı gerektiren taşımalar için intermodal güzergah öne çıkar. Feribot takvimine uygun yükleme günü planlaması, bu modelin verimliliğini belirler.

Intermodal taşımada maliyet yapısı

Intermodal taşımada toplam fiyat; Türkiye'deki ön taşıma, liman veya terminal ücretleri, Ro-Ro ya da tren bileti ve varış tarafındaki son taşımadan oluşur. Refakatsiz taşımada sürücünün yol boyunca çalışmaması sürücü maliyetini azaltırken, liman bekleme ve gemi tarifesi planlamada belirleyici hale gelir. Karayoluyla karşılaştırırken yalnızca navluna değil; sınır kapısı riskine, yakıt fiyatına ve teslim takvimine birlikte bakmak gerekir.

Hangi limanlar ve hatlar kullanılır?

Türkiye'den Avrupa'ya intermodal taşımalarda Marmara ve Ege'deki limanlardan İtalya, Fransa ve Orta Avrupa'ya bağlanan Ro-Ro hatları yaygın olarak kullanılır. Varış limanından sonra yük karayoluyla veya tren bağlantısıyla son adrese ulaşır. Hangi hattın kullanılacağı; varış ülkesine, gemi tarifesine ve yükün aciliyetine göre seçilir. Örneğin İtalya ve Fransa yükleri için Ro-Ro bağlantısı çoğu zaman en kısa çözümdür.

Intermodal taşımada belge ve gümrük

Intermodal taşımada gümrük süreci karayolu taşımasıyla benzerdir: ihracat beyannamesi, dolaşım belgesi ve gerekirse transit beyanı düzenlenir. Fark, yükün bir bölümünün gemide veya trende taşınması nedeniyle liman giriş-çıkış kayıtlarının ve gemi manifestosunun da sürece dahil olmasıdır. Belgelerin geminin kalkış saatinden önce tamamlanması, yükün bir sonraki sefere kalmaması için kritiktir.