Navlun ne demek?
Navlun, Türkçeye İtalyanca “nolo” kelimesinden geçmiş bir terimdir ve taşıma ücreti anlamına gelir. Lojistikte navlun, yükün yükleme noktasından varış noktasına taşınması için taşıyıcıya veya taşıma organizatörüne ödenen bedeldir. Günlük kullanımda “navlun” kelimesi bazen yalnızca ana taşıma ücretini, bazen de taşımayla ilgili tüm masrafları ifade eder. Bu nedenle bir teklifte “navlun” yazan kalemin neleri kapsadığını mutlaka sormak gerekir.
Navlun kavramı denizcilikten gelir; ancak bugün karayolu, demiryolu ve havayolu taşımalarında da kullanılır. İngilizcede “freight” olarak geçer; deniz taşımacılığında navlun ödemesi “freight prepaid” (peşin ödenmiş) veya “freight collect” (varışta ödenecek) olarak belirtilir.
Navlun neye göre belirlenir?
- Mesafe ve güzergah: Yükleme ve varış noktası, geçilen ülkeler, aktarmalar.
- Yükün ağırlığı ve hacmi: Taşıyıcının ayırdığı alan ve kapasite.
- Taşıma modu: Karayolu, denizyolu, havayolu veya bunların kombinasyonu.
- Yükün niteliği: Tehlikeli madde, soğuk zincir, kırılgan veya gabari dışı yük.
- Hizmet seviyesi: Doğrudan sefer, ekspres hizmet, randevulu teslim.
- Piyasa koşulları: Yakıt fiyatı, sezon, araç veya gemi kapasitesi.
Karayolu navlunu nasıl hesaplanır?
Uluslararası karayolu taşımacılığında navlun iki temel yöntemle hesaplanır:
- Komple tır (FTL): Navlun araç başına verilir. Yükün ağırlığı aracın kapasitesini aşmadığı sürece fiyat sabittir.
- Parsiyel (LTL): Navlun, yükün araçta kapladığı alana göre hesaplanır. En yaygın birim yük metresidir (LDM); bunun yanında palet başına fiyat ve ağırlık bazlı fiyat da kullanılır. Hafif ama hacimli yüklerde hacim, ağır yüklerde ise ağırlık belirleyicidir.
Karayolu navlununa genellikle yol ve geçiş ücretleri dahil edilir; gümrükleme, sigorta ve bekleme ücretleri ise ayrı kalemlerdir. Avrupa hattında fiyatı belirleyen etkenler için Avrupa tır nakliye fiyatları rehberimize bakabilirsiniz.
Deniz navlunu nasıl hesaplanır?
Denizyolunda navlun, yükün konteynerle mi yoksa parsiyel olarak mı taşındığına göre hesaplanır:
- FCL (komple konteyner): Navlun konteyner başına verilir (20', 40', 40' HC gibi).
- LCL (parsiyel konteyner): Navlun, ağırlık tonu veya metreküpten hangisi büyükse ona göre hesaplanır. Genel uygulamada 1 ton = 1 m³ kabul edilir ve “W/M” (weight or measure) olarak ifade edilir.
Deniz navlununa çeşitli ek ücretler eklenir:
| Ek ücret | Açıklama |
|---|---|
| BAF | Yakıt ayarlama ücreti (Bunker Adjustment Factor) |
| CAF | Kur ayarlama ücreti (Currency Adjustment Factor) |
| THC | Terminal elleçleme ücreti (Terminal Handling Charge) |
| Konşimento ücreti | Taşıma belgesinin düzenlenmesi |
| Demuraj ve detention | Konteynerin serbest süreden fazla kullanılması |
| Sezon ek ücretleri | Yoğun dönemlerde uygulanan ek ücretler |
Ayrıntılar için denizyolu taşımacılığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Hava navlunu nasıl hesaplanır?
Havayolunda navlun, ücretlendirilebilir ağırlık (chargeable weight) üzerinden hesaplanır. Ücretlendirilebilir ağırlık, yükün gerçek brüt ağırlığı ile hacimsel ağırlığından hangisi büyükse odur. Hacimsel ağırlık genellikle şu formülle bulunur:
Hacimsel ağırlık (kg) = uzunluk × genişlik × yükseklik (cm) ÷ 6000
Örnek: 120×80×100 cm ölçülerinde, 150 kg ağırlığındaki bir palet için hacimsel ağırlık 120×80×100 ÷ 6000 = 160 kg'dır. Bu durumda navlun 160 kg üzerinden hesaplanır. Hava navlununa yakıt ve güvenlik ek ücretleri, terminal ücretleri ve hava yolu konşimentosu ücreti eklenir. Ayrıntılar için havayolu taşımacılığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Örnek hesaplamalar
Karayolu parsiyel: 6 euro palet, her biri 120×80×150 cm ve 400 kg, üst üste konulamıyor. Her palet yaklaşık 0,4 LDM yer kaplar; toplam 2,4 LDM. Navlun, 2,4 LDM ve 2.400 kg brüt ağırlık üzerinden, hangisi taşıyıcının tarifesinde daha yüksek sonuç veriyorsa ona göre hesaplanır.
Denizyolu LCL: 4 m³ hacminde, 2.500 kg ağırlığında bir yük. W/M kuralına göre 2,5 ton ile 4 m³'ten büyük olan, yani 4 birim üzerinden navlun hesaplanır.
Havayolu: Yukarıdaki palet örneğinde olduğu gibi gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlık karşılaştırılır ve büyük olan esas alınır.
Navlunu kim öder?
Navlunu kimin ödeyeceği, satış sözleşmesinde belirlenen teslim şekline (Incoterms) bağlıdır. EXW ve FCA gibi teslim şekillerinde ana taşıma navlununu alıcı öder. CPT, CIP, DAP ve DDP gibi teslim şekillerinde ise satıcı varış noktasına kadar navlunu üstlenir. Denizyolunda FOB'da navlunu alıcı, CFR ve CIF'te satıcı öder. Teslim şekli aynı zamanda riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini de belirler; bu nedenle yalnızca navlun açısından değil, sigorta ve sorumluluk açısından da önemlidir.
Navlun faturası ve muhasebe
Navlun faturası, taşıma hizmeti karşılığında taşıyıcı veya organizatör tarafından düzenlenen faturadır. Türkiye'den yurt dışına, yurt dışından Türkiye'ye ve transit uluslararası taşımacılık hizmetleri belirli şartlarla KDV'den istisnadır. İhracat faturasında navlunun ayrıca gösterilip gösterilmeyeceği ise teslim şekline bağlıdır; örneğin CIF veya CPT satışlarda navlun satış bedelinin içinde yer alır. Ayrıntılar için yurtdışı nakliye faturası ve KDV istisnası rehberimize bakabilirsiniz.
Navlun teklifini karşılaştırırken
- Teklifin hangi noktadan hangi noktaya olduğunu kontrol edin (kapıdan kapıya mı, limandan limana mı?).
- Ek ücretlerin dahil olup olmadığını sorun (yakıt, terminal, yol ücretleri).
- Gümrükleme ve sigortanın ayrı mı dahil mi olduğunu öğrenin.
- Ücretsiz bekleme süresini ve sonrasındaki ücreti öğrenin.
- Teklifin geçerlilik süresine bakın.
Navlun teklifiniz için yük bilgileriyle teklif formumuzu doldurabilirsiniz.
Navlun ile lojistik maliyet aynı şey mi?
Navlun, lojistik maliyetin yalnızca bir parçasıdır. Bir ürünün alıcıya ulaşana kadar oluşan toplam lojistik maliyeti; ambalaj ve paletleme, yükleme, navlun, gümrükleme, sigorta, depolama, varış ülkesindeki vergiler ve son teslim masraflarından oluşur. Özellikle ihracat teklifinde fiyat verirken yalnızca navluna bakmak, gerçek maliyetin eksik hesaplanmasına yol açabilir. Teslim şekline göre hangi kalemlerin size ait olduğunu belirleyip toplam maliyeti hesaplamanız, kârlılığınızı korur.
Navlun neden değişir?
Navlun fiyatları piyasa koşullarına bağlı olarak sürekli değişir. Karayolunda yakıt fiyatı, araç arzı, sezon ve sınır kapılarındaki yoğunluk; denizyolunda gemi kapasitesi, liman yoğunluğu, küresel ticaret dengesi ve kanal geçişlerini etkileyen gelişmeler; havayolunda ise uçuş kapasitesi ve yakıt fiyatı belirleyici olur. Son yıllarda küresel tedarik zincirindeki dalgalanmalar, deniz navlunlarında kısa sürede büyük değişimler yaşanabileceğini göstermiştir. Bu nedenle navlun teklifleri genellikle kısa geçerlilik süreleriyle verilir.
Navlun sözleşmesi nedir?
Navlun sözleşmesi, taşıyıcı ile yük sahibi arasında yapılan ve taşımanın koşullarını düzenleyen sözleşmedir. Karayolunda uluslararası taşıma sözleşmesinin kanıtı CMR taşıma senedidir; denizyolunda konşimento, havayolunda ise hava yolu konşimentosu (AWB) bu işlevi görür. Bu belgeler; yükün teslim alındığını, taşıma koşullarını ve taraflar arasındaki sorumlulukları gösterir. Düzenli taşımalarda ayrıca çerçeve sözleşmeler yapılarak fiyat, hizmet seviyesi ve sorumluluklar belirlenir.
Sonuç
Navlun, taşıma modu ve yükün özelliklerine göre farklı yöntemlerle hesaplanır. Karayolunda araç veya yük metresi, denizyolunda konteyner veya ton/metreküp, havayolunda ücretlendirilebilir ağırlık esas alınır. Teklifleri karşılaştırırken navlunun kapsamını, ek ücretleri ve geçerlilik süresini kontrol etmek, toplam maliyeti doğru görmenizi sağlar. Yükünüz için navlun hesaplatmak isterseniz yük bilgileriyle bize ulaşabilirsiniz; ekibimiz uygun taşıma modunu ve fiyatı birlikte değerlendirir.
Sık sorulan sorular
Navlun ne demek?
Navlun, yükün bir noktadan diğerine taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen ücrettir.
Navlun bedeli nasıl hesaplanır?
Karayolunda araç başına veya yük metresi, palet ve ağırlık üzerinden; denizyolunda konteyner başına veya ton/metreküp üzerinden; havayolunda ücretlendirilebilir ağırlık üzerinden hesaplanır.
Hacimsel ağırlık nasıl hesaplanır?
Hava kargoda genellikle uzunluk × genişlik × yükseklik (cm) ÷ 6000 formülü kullanılır; gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyük olan esas alınır.
Freight prepaid ve freight collect ne demek?
Freight prepaid navlunun yükleme tarafında peşin ödendiğini, freight collect ise navlunun varış tarafında alıcı tarafından ödeneceğini ifade eder.
BAF ve THC nedir?
BAF deniz navlununa eklenen yakıt ayarlama ücreti, THC ise limandaki terminal elleçleme ücretidir.
Navlun faturası KDV'li mi kesilir?
Türkiye'den yurt dışına, yurt dışından Türkiye'ye ve transit uluslararası taşımacılık hizmetleri belirli şartlarla KDV'den istisnadır; yurt içi taşımalar ise KDV'ye tabidir.
Navlun ne zaman ödenir?
Ödeme zamanı taşıma sözleşmesine bağlıdır; peşin, yükleme sonrası veya belirli bir vadeyle ödenebilir.
Parsiyel yükte navlun neden ağırlığa göre değil de alana göre hesaplanıyor?
Hafif ama hacimli yükler araçta ağırlıklarına göre çok daha fazla yer kaplar; bu nedenle parsiyel taşımada kapladığı alan (yük metresi) veya hacim de fiyatın belirleyicisidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.
Diğer yazılar
- Dubai karayolu nakliye: Türkiye'den Birleşik Arap Emirlikleri'ne tır ile taşıma
- Dubai'ye ihracat nasıl yapılır? Gümrük vergisi, belgeler ve CEPA
- Almanya nakliye fiyatları 2026: tır ve parsiyel fiyatı nasıl hesaplanır?
- Avrupa'ya tır nakliye fiyatları 2026: ülkelere göre hesaplama rehberi
- Almanya'dan Türkiye'ye nakliye: ithalat süreci, gümrük ve fiyatlar
- İngiltere nakliye fiyatları 2026: tır ve parsiyel maliyet rehberi
- Tır ölçüleri ve kapasitesi: tır kaç palet alır?
- İhracat nasıl yapılır? Adım adım ihracat rehberi
