Incoterms neden önemli?
Bir proforma faturada "DAP Riyad" ya da "FOB Mersin" yazdığınızda yalnızca bir fiyat değil, bir sorumluluk dağılımı da kabul etmiş olursunuz. Navlunu kimin ödeyeceği, ihracat ve ithalat gümrüğünü kimin yapacağı, yük yolda hasar görürse zararın kime kalacağı bu üç harfle belirlenir.
Körfez'e karayolu sevkiyatlarında ya da ABD ve Kanada'ya konteyner gönderimlerinde yol uzun, transit ülke ve aktarma sayısı fazladır. Teslim şekli yanlış seçildiğinde ihracatçı, hiç planlamadığı bir bekleme bedelini, depolama ücretini ya da ithalat vergisini üstlenebilir. Bu nedenle Incoterms seçimi navlun teklifinden önce yapılmalıdır.
Not: ICC, 2026 çalışma planında bir sonraki revizyonun (Incoterms 2030) hazırlığına başladığını açıkladı; ancak yeni bir metin yayımlanmadı. "Incoterms 2025" gibi sürümler yoktur. Sözleşmelerinizde kuralın yanına mutlaka "Incoterms 2020" ibaresini yazın.
11 kural iki gruba ayrılır
| Grup | Kurallar | Kullanım |
|---|---|---|
| Her taşıma türü için | EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP | Karayolu, havayolu, demiryolu, konteyner ve çok modlu taşımalar |
| Yalnızca deniz ve iç su yolu için | FAS, FOB, CFR, CIF | Yükün doğrudan gemiye teslim edildiği dökme ve konvansiyonel yükler |
Pratikte sık yapılan hata, tırla gönderilen bir yük için FOB yazmaktır. FOB'da risk, yük gemiye yüklendiğinde geçer. Tır taşımasında gemi olmadığı için bu kural anlamsız kalır. Karayolunda FOB yerine FCA kullanılmalıdır.
En çok kullanılan teslim şekilleri
EXW (Ex Works – İş yerinde teslim)
Satıcı, yükü kendi deposunda hazır eder; yüklemeden ihracat gümrüğüne kadar her şey alıcıya aittir. Satıcı için en az sorumluluk gerektiren şekildir, ancak Türkiye'de ihracat beyannamesinin ihracatçı adına verilmesi gerektiği için EXW, KDV istisnası ve ihracat kaydı açısından sorun çıkarabilir. Bu nedenle çoğu durumda EXW yerine FCA önerilir.
FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya teslim)
Satıcı ihracat gümrüğünü yapar ve yükü alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder. Teslim satıcının deposundaysa yükleme de satıcıya aittir. Alıcının Türkiye'de anlaşmalı bir nakliyecisi varsa en dengeli seçenektir.
CPT ve CIP (Taşıma ödenmiş / Taşıma ve sigorta ödenmiş)
Satıcı navlunu varış yerine kadar öder, ancak risk yük ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer. Yani navlunu ödeyen ile yolda riski taşıyan farklı taraflardır. CIP'te satıcı ayrıca sigorta yaptırmak zorundadır ve Incoterms 2020 ile bu sigortanın en geniş kapsamlı teminat olan ICC (A) seviyesinde olması şart koşulmuştur.
DAP (Delivered at Place – Belirlenen yerde teslim)
Satıcı yükü alıcının adresine kadar getirir; navlun ve yol boyu risk satıcıdadır. İthalat gümrüğü, vergiler ve boşaltma alıcıya aittir. Dubai, Riyad veya Doha'ya kapıdan kapıya karayolu sevkiyatlarında en yaygın teslim şeklidir.
DPU (Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış olarak teslim)
DAP'a benzer, ancak boşaltma da satıcıya aittir. Incoterms 2020'de eski DAT kuralının yerini almıştır. Boşaltma için forklift veya vinç gerektiren proje yüklerinde dikkatle kullanılmalıdır.
DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük vergisi ödenmiş teslim)
Satıcı her şeyi üstlenir: navlun, risk, ithalat gümrüğü, gümrük vergisi ve ithalat KDV'si. Alıcı için en rahat, satıcı için en riskli şekildir. Satıcının varış ülkesinde ithalatçı sıfatıyla işlem yapabilmesi gerekir. Bu her ülkede mümkün değildir.
FOB, CFR ve CIF
Deniz taşımacılığının klasik kurallarıdır. FOB'da risk yük gemiye yüklendiğinde, CFR ve CIF'te de yine yükleme limanında geçer; fark navlunu kimin ödediğidir. CIF'te satıcının yaptıracağı sigorta asgari kapsam olan ICC (C) seviyesindedir. Konteyner yüklerinde yük, gemiye yüklenmeden günler önce terminale teslim edildiği için ICC bu durumlarda FOB yerine FCA, CIF yerine CIP kullanılmasını önerir.
Masraf ve risk tablosu
| Kural | İhracat gümrüğü | Ana navlun | Riskin geçtiği yer | İthalat gümrüğü ve vergi |
|---|---|---|---|---|
| EXW | Alıcı | Alıcı | Satıcının deposu | Alıcı |
| FCA | Satıcı | Alıcı | Taşıyıcıya teslim | Alıcı |
| CPT | Satıcı | Satıcı | İlk taşıyıcıya teslim | Alıcı |
| CIP | Satıcı | Satıcı (+ sigorta) | İlk taşıyıcıya teslim | Alıcı |
| DAP | Satıcı | Satıcı | Alıcının adresi | Alıcı |
| DPU | Satıcı | Satıcı | Boşaltılmış olarak varış yeri | Alıcı |
| DDP | Satıcı | Satıcı | Alıcının adresi | Satıcı |
| FOB | Satıcı | Alıcı | Gemiye yükleme | Alıcı |
| CFR | Satıcı | Satıcı | Gemiye yükleme | Alıcı |
| CIF | Satıcı | Satıcı (+ sigorta) | Gemiye yükleme | Alıcı |
Körfez sevkiyatlarında hangi teslim şekli?
Dubai, Suudi Arabistan ve Katar'a karayolu sevkiyatlarında en çok DAP ve CPT kullanılır. 2026'da Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle deniz yolunun belirsizleşmesiyle birlikte Körfez'e giden yüklerin önemli bölümü karayoluna kaydı. Bu güzergahlarda üç noktaya dikkat edin:
- Rota değişikliği maliyeti: Sınır kapısı kapanması veya güzergah değişikliği halinde doğacak ek navlunun kime ait olacağını sözleşmeye ayrıca yazın. Incoterms bu durumu tek başına çözmez.
- DDP'den kaçının: Suudi Arabistan'da SABER sertifikaları, BAE'de fatura tasdiki, Katar'da elçilik onayı gibi işlemler ithalatçı tarafında yürür. Yerel ithalatçı kaydınız yoksa DDP fiilen uygulanamaz.
- Serbest bölge teslimleri: Jebel Ali gibi serbest bölgelere teslimde "DAP JAFZA" gibi açık bir adres yazın; gümrük işlemleri buna göre planlanır.
Ayrıntılar için Dubai karayolu nakliye ve Suudi Arabistan'a karayolu nakliye rehberlerimize bakabilirsiniz.
ABD ve Kanada sevkiyatlarında hangi teslim şekli?
ABD ve Kanada'ya konteyner sevkiyatlarında en yaygın şekiller FCA, CPT ve DAP'tır. Her iki ülkede de gemi kalkmadan önce elektronik bildirim zorunludur. ABD'de ithalatçı, yükleme limanından en az 24 saat önce ISF bildirimini yapar. Kanada'da ise ACI kapsamında kargo bilgisi yine yüklemeden 24 saat önce gümrüğe iletilir. Bu bildirimlerin zamanında yapılabilmesi için fatura ve çeki listesinin yüklemeden önce eksiksiz olması gerekir.
ABD'nin 2026'da Türkiye menşeli bazı ürünlere uyguladığı ek gümrük vergileri, DDP sözleşmelerinde satıcı için öngörülemeyen bir maliyet yaratabilir. Vergiyi alıcının üstlendiği DAP, bu dönemde çoğu ihracatçı için daha güvenli bir seçenektir. Konu hakkında ABD konteyner taşımacılığı ve Kanada'ya denizyolu nakliye yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Yer belirtmemek: "DAP" tek başına eksiktir. "DAP Riyad, [alıcının tam adresi], Incoterms 2020" şeklinde yazılmalıdır.
- Karayolunda FOB kullanmak: Tır sevkiyatında FCA tercih edilmelidir.
- CPT'de riskin satıcıda olduğunu sanmak: Navlunu siz ödeseniz de risk ilk taşıyıcıya teslimde alıcıya geçer. Yükünüzü korumak için ayrıca sigorta yaptırın.
- Boşaltma masrafını konuşmamak: DAP'ta boşaltma alıcıya aittir. Alıcının forklifti yoksa bekleme ücreti doğabilir.
- Incoterms'ün mülkiyeti belirlediğini sanmak: Teslim şekilleri mülkiyetin ne zaman geçtiğini ve ödeme şeklini düzenlemez. Bunlar satış sözleşmesinde ayrıca belirtilmelidir.
İnter Lojistik nasıl yardımcı olur?
Teklif aşamasında teslim şeklinizi birlikte kontrol ediyoruz. FCA'da yükü deponuzdan alıp ihracat gümrüğünü tamamlıyor, CPT ve DAP'ta varış adresine kadar taşımayı üstleniyor, CIP veya ek teminat isteyen sevkiyatlarda sigorta seçeneklerini sunuyoruz. Gümrükleme hizmetlerimiz ve karayolu taşımacılığı sayfalarımızdan ayrıntılara ulaşabilirsiniz.
İlgili Sayfa ve Teklif
İlgili Hat ve Hizmet Sayfamız
Bu rehberdeki operasyonel standartlar ve anlık navlun teklifi için Gümrükleme Hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Gümrükleme Hizmetleri Detayları →İlgili İçerikler
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
Sık sorulan sorular
Incoterms 2020'de kaç teslim şekli var?
11 teslim şekli vardır: yedisi her taşıma türü için (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP), dördü yalnızca deniz ve iç su yolu için (FAS, FOB, CFR, CIF).
Tır ile ihracatta FOB kullanılabilir mi?
Kullanılmamalıdır. FOB gemiye yükleme esasına dayanır. Karayolunda bunun yerine FCA kullanılır.
DAP ile DDP arasındaki fark nedir?
İkisinde de satıcı yükü alıcının adresine getirir. DAP'ta ithalat gümrüğü ve vergiler alıcıya, DDP'de satıcıya aittir.
CIF ile CIP arasındaki fark nedir?
CIF yalnızca deniz yolunda kullanılır ve asgari sigorta (ICC C) gerektirir. CIP her taşıma türünde kullanılır ve geniş kapsamlı sigorta (ICC A) gerektirir.
Incoterms 2030 yayımlandı mı?
Hayır. ICC revizyon çalışmalarına başladığını açıkladı, ancak yürürlükteki kurallar hâlâ Incoterms 2020'dir. *Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşme hükümleri için hukuk ve gümrük danışmanınızla çalışmanızı öneririz.*
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.
Diğer yazılar
- Katar Nakliye Rehberi: Türkiye'den Doha'ya Tır ve Konteyner
- Kanada'ya Denizyolu Nakliye: FCL, LCL, Limanlar ve Gümrük Rehberi
- Hollanda ve Belçika'ya İhracat: Gümrük Belgeleri ve Süreç
- Nakliye Sigortası Nedir? CMR Sorumluluğu ile Emtia Sigortası Farkı
- Parsiyel mi Komple Tır mı? Hangi Durumda Hangisi Daha Ucuz?
- Konşimento (Bill of Lading) Nedir? Türleri ve ABD–Kanada Sevkiyatlarında Kullanımı
- Frigorifik Taşımacılık Rehberi: Körfez'e Gıda İhracatında Soğuk Zincir
- T1 Transit Belgesi Nedir? NCTS ve Ortak Transit Rejimi Rehberi
