Transit rejimi neden gerekir?
Türkiye'den Hollanda'ya giden bir tır, varış noktasına ulaşmadan önce Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Avusturya ve Almanya gibi birkaç ülkeden geçer. Transit rejimi olmasaydı yük, her sınırda gümrüklenmek ve vergiler ödenmek zorunda kalırdı.
Transit rejimiyle yük, tek bir beyanname ve tek bir teminatla çıkış gümrüğünden varış gümrüğüne kadar taşınır. Gümrükleme ve vergi ödemesi yalnızca varış noktasında yapılır. Bu, özellikle Avrupa'daki dağıtım depolarına giden yükler için hem zaman hem maliyet avantajı sağlar.
T1 ve T2 farkı
| Belge | Kullanım |
|---|---|
| T1 | AB'de serbest dolaşımda olmayan (Birlik statüsünde olmayan) eşyanın transiti |
| T2 | AB'de serbest dolaşımda olan (Birlik statüsündeki) eşyanın transiti |
Türkiye'den ihraç edilen eşya AB açısından Birlik statüsünde olmadığı için Türk ihracatçıların kullandığı belge T1'dir. AB'de gümrüklenmiş bir ürünü Türkiye üzerinden başka bir ortak transit ülkesine taşırken T2 gündeme gelebilir.
Ortak Transit Rejimi'ne taraf ülkeler
- 27 AB üyesi ülke
- EFTA ülkeleri: İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn
- Türkiye, Birleşik Krallık, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Ukrayna ve son yıllarda sözleşmeye katılan diğer bazı ülkeler
Bu ülkeler arasında T1 ile transit yapılabilir. Bu bölgenin dışına (örneğin Körfez ülkelerine veya Orta Asya'ya) yapılan taşımalarda TIR karnesi veya ilgili ülkelerin kendi transit belgeleri kullanılır.
NCTS ve Faz 5
NCTS, transit beyannamelerinin elektronik olarak verilmesini ve gümrük idareleri arasında anlık olarak paylaşılmasını sağlayan ortak sistemdir. Türkiye'de 17 Kasım 2024'ten itibaren NCTS Faz 5 kullanılmaktadır. Faz 5 ile birlikte:
- Beyanname veri yapısı AB'nin güncel gümrük mevzuatıyla uyumlu hale getirildi.
- Kap ve kalem bilgilerinin beyanında daha ayrıntılı ve tutarlı veri istenmeye başlandı.
- Transit sırasında yaşanan olayların (araç değişimi, aktarma, kaza) elektronik kaydı kolaylaştı.
Faz 5 sonrası en sık yaşanan sorunlardan biri, kap adedi ve ambalaj bilgilerinin hatalı beyan edilmesidir. Fatura, çeki listesi ve CMR'deki kap bilgileri birbiriyle birebir uyumlu olmalıdır.
T1 süreci adım adım
- İhracat beyannamesi: Yük Türkiye'de ihracat beyannamesiyle gümrüklenir.
- T1 beyannamesi: Çıkış gümrüğünde (veya yetkilendirilmiş gönderici statüsündeki firmanın kendi tesisinde) NCTS üzerinden T1 beyannamesi verilir.
- Teminat: Taşınan eşyanın vergileri kadar teminat gösterilir. Bu teminat genellikle taşıyıcının veya gümrük müşavirinin kapsamlı teminatından düşülür.
- Mühürleme: Araç veya konteyner gümrük mührüyle mühürlenir.
- Transit taşıma: Yük, belirlenen süre içinde ve transit güzergahında varış gümrüğüne taşınır. Geçiş gümrüklerinde ayrıca vergi ödenmez.
- Varış gümrüğü: Yük varış gümrüğüne sunulur, mühür kontrol edilir ve transit işlemi kapatılır.
- Gümrükleme: Yük varış ülkesinde ithalat rejimine tabi tutulur veya antrepoya alınır.
Transit kapatma neden kritik?
Transit işlemi varış gümrüğünde kapatılmazsa, sistem eşyanın gümrük gözetiminden çıktığını varsayar. Bu durumda teminattan vergi tahsilatı yapılabilir ve taşıyıcı ile asıl sorumlu hakkında soruşturma açılabilir. Bu nedenle:
- Yük, transit beyannamesinde belirtilen gümrük idaresine sunulmalıdır.
- Transit süresi aşılmamalıdır.
- Mühür bozulmamalı; bozulursa en yakın gümrük idaresine başvurularak olay kaydı yapılmalıdır.
- Varışta işlem kapatıldıktan sonra kapanış teyidi alınmalıdır.
T1 ne zaman avantajlıdır?
- Avrupa'daki dağıtım depolarına giden yükler: Rotterdam, Venlo, Antwerp gibi noktalardaki depolara giden yükler orada gümrüklenir. Ayrıntılar için Hollanda ve Belçika'ya ihracat: gümrük belgeleri yazımıza bakabilirsiniz.
- Alıcının kendi gümrük müşaviriyle çalışması: Alıcı, gümrüklemeyi kendi ülkesinde ve kendi müşaviriyle yapmak istiyorsa.
- Antrepo kullanımı: Eşya vergi ödenmeden antrepoda bekletilip satıldıkça gümrüklenecekse.
- İsviçre ve Birleşik Krallık gibi AB dışı ülkelere AB üzerinden transit: Yük AB'yi transit geçerek bu ülkelere ulaşırken T1 ile taşınır. İlgili rehberler: İsviçre'ye ihracat, Brexit sonrası İngiltere'ye ihracat.
T1 ile TIR karnesi arasındaki fark
| T1 (Ortak Transit) | TIR karnesi | |
|---|---|---|
| Kapsam | Ortak Transit Rejimi'ne taraf ülkeler | TIR Sözleşmesi'ne taraf ülkeler |
| Teminat | Taşıyıcı veya müşavirin teminatı | Uluslararası garanti zinciri (IRU) |
| Tipik kullanım | Türkiye–AB, İsviçre, Birleşik Krallık | Orta Doğu, Körfez, Orta Asya, Kafkasya |
| Format | Elektronik (NCTS) | Karne + elektronik ön bildirim |
Körfez hattında, Irak, Ürdün, Suudi Arabistan ve Katar gibi ülkelerden geçen taşımalarda TIR sistemi yaygın olarak kullanılır. Ayrıntılar için TIR karnesi nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Fatura, çeki listesi ve CMR'deki kap adedi ve ağırlık farkları
- Transit beyannamesinde yanlış varış gümrüğü seçmek
- Transit süresini aşmak
- Varışta transit işlemini kapatmadan yükü boşaltmak
- Mühür bozulmasını kayıt altına almamak
İnter Lojistik ile transit taşımalar
İnter Lojistik, Avrupa hatlarında T1 ile, Orta Doğu ve Körfez hatlarında TIR karnesi ve ilgili transit belgeleriyle taşıma yapar. Transit beyannamesi öncesinde belgeleri kontrol ediyor, varışta işlemin kapatılmasını takip ediyor ve kapanış teyidini müşterimizle paylaşıyoruz. Ayrıntılar için gümrükleme hizmetleri ve ihracatta gümrükleme süreci sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
İlgili Sayfa ve Teklif
İlgili Hat ve Hizmet Sayfamız
Bu rehberdeki operasyonel standartlar ve anlık navlun teklifi için Gümrükleme Hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Gümrükleme Hizmetleri Detayları →İlgili İçerikler
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
Sık sorulan sorular
T1 belgesi nedir?
AB'de serbest dolaşımda olmayan eşyanın, vergi ödenmeden gümrük gözetiminde taşınmasını sağlayan transit beyannamesidir.
T1 belgesini kim düzenler?
Çıkış gümrüğünde gümrük müşaviri veya yetkilendirilmiş gönderici statüsündeki firma tarafından NCTS üzerinden verilir.
NCTS Faz 5'e ne zaman geçildi?
Türkiye 17 Kasım 2024'te NCTS Faz 5'e geçti.
T1 kapatılmazsa ne olur?
Teminattan vergi tahsil edilebilir ve sorumlular hakkında işlem başlatılabilir.
Körfez'e giden yüklerde T1 kullanılır mı?
Hayır. Körfez ülkeleri Ortak Transit Rejimi'ne taraf değildir. Bu hatlarda TIR karnesi veya ilgili ülkelerin transit belgeleri kullanılır. *Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Transit kuralları değişebilir; işlem öncesinde gümrük müşavirinizle teyit edin.*
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.
Diğer yazılar
- Incoterms 2020 Nedir? EXW, FOB, DAP ve DDP Farkları
- Katar Nakliye Rehberi: Türkiye'den Doha'ya Tır ve Konteyner
- Kanada'ya Denizyolu Nakliye: FCL, LCL, Limanlar ve Gümrük Rehberi
- Hollanda ve Belçika'ya İhracat: Gümrük Belgeleri ve Süreç
- Nakliye Sigortası Nedir? CMR Sorumluluğu ile Emtia Sigortası Farkı
- Parsiyel mi Komple Tır mı? Hangi Durumda Hangisi Daha Ucuz?
- Konşimento (Bill of Lading) Nedir? Türleri ve ABD–Kanada Sevkiyatlarında Kullanımı
- Frigorifik Taşımacılık Rehberi: Körfez'e Gıda İhracatında Soğuk Zincir
