A.TR mi EUR.1 mi? Dolaşım Belgeleri ve Ne Zaman Gerektiği

Kısa cevap: **A.TR**, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinin ve bazı işlenmiş tarım ürünlerinin AB'de gümrük vergisi ödemeden dolaşabilmesini sağlayan belgedir. **EUR.1** ise malın tercihli menşeini kanıtlar. Serbest ticaret anlaşması yapılan ülkelere ihracatta ve AB'ye giden tarım ile kömür-çelik ürünlerinde kullanılır. Kısacası, AB'ye sanayi ürününde A.TR, tarım ve çelikte EUR.1, STA ülkelerine ise EUR.1 veya fatura üzerinde menşe beyanı kullanılır.

Genel Bakış

	A.TR	EUR.1
Neyi gösterir?	Malın serbest dolaşımda olduğunu	Malın tercihli menşeini
Dayanağı	Türkiye–AB Gümrük Birliği	Serbest ticaret anlaşmaları ve AB ile tarım/AKÇT düzenlemeleri
Hangi ülkeler?	AB üyeleri	STA ülkeleri; AB (tarım ve AKÇT ürünleri için)
Hangi ürünler?	Sanayi ürünleri, Gümrük Birliği kapsamındaki işlenmiş tarım ürünleri	Tarım ürünleri, kömür-çelik ürünleri, STA kapsamındaki ürünler
Menşe şartı	Yok (serbest dolaşım yeterli)	Var (menşe kuralları sağlanmalı)
Alternatifi	Yok	Belirli koşullarda fatura üzerinde menşe beyanı

A.TR: Gümrük Birliği'nin belgesi

Türkiye ile AB arasında 1996'dan bu yana yürürlükte olan Gümrük Birliği, sanayi ürünlerinin iki taraf arasında gümrük vergisi olmadan dolaşmasını sağlar. A.TR bu dolaşımın belgesidir.

A.TR'yi anlamak için önemli bir nokta var: A.TR menşe belgesi değildir. Malın Türkiye'de üretilmiş olması şart değildir. Türkiye'de serbest dolaşımda olması, yani ithalat vergilerinin ödenmiş olması yeterlidir. Örneğin Çin'den ithal edilip Türkiye'de serbest dolaşıma girmiş bir sanayi ürünü, A.TR ile AB'ye gümrük vergisiz gönderilebilir.

A.TR kullanılan ürünler: Sanayi ürünlerinin tamamına yakını (makine, otomotiv, tekstil, hazır giyim, beyaz eşya, mobilya, kimya vb.) ve Gümrük Birliği kapsamına alınan bir grup işlenmiş tarım ürünü (çoğunlukla gıda sanayi ürünleri).

A.TR'nin kapsamadığı ürünler: AB'nin tarım ürünü saydığı ve Gümrük Birliği dışında kalan ürünler. Örneğin domates salçası, meyve ve sebze konserveleri, meyve suları, peynir, dondurulmuş ve kurutulmuş gıdalar ve et ürünleri. Kömür ve çelik (AKÇT) ürünleri de A.TR kapsamında değildir. Bu ürünlerde EUR.1 gerekir.

A.TR nasıl alınır?

A.TR belgesi bugün elektronik olarak düzenlenir:

Gümrük müşaviri veya firma, bağlı olduğu ticaret odası veya borsa üzerinden medos.tobb.org.tr sisteminde e-imzayla başvurur.
Başvuruda bilgiler, mallar, faturalar ve destekleyici belgeler (kapasite raporu, satış ve alış faturaları, gümrük beyannamesi vb.) sisteme girilir.
Oda bilgileri kontrol eder ve başvuruyu onaylar. Onaylanan başvuru Ticaret Bakanlığı'na iletilir ve referans numarası verilir.

Dikkat: Bir A.TR'ye faturadaki en fazla 10 kalem yazılabilir. Daha fazla kalem varsa ikinci bir belge gerekir. Onaydan sonra fark edilen bir hata belgeyi geçersiz kılar; belgenin yeniden düzenlenmesi gerekir.

EUR.1: Menşein belgesi

EUR.1, malın bir serbest ticaret anlaşmasının menşe kurallarını karşıladığını gösterir. Alıcı ülke gümrüğü bu belgeye bakarak indirimli veya sıfır gümrük vergisi uygular.

EUR.1 kullanılan durumlar: - AB'ye tarım ürünleri: Gümrük Birliği dışında kalan ve tercihli rejimden yararlanan tarım ürünleri. - AB'ye kömür ve çelik ürünleri: Türkiye–AB arasındaki AKÇT ürünleri serbest ticaret düzenlemesi kapsamında. - Serbest ticaret anlaşması yapılan ülkeler: Türkiye'nin STA'sı bulunan ülkelere ihracat.

A.TR'den farklı olarak EUR.1'de menşe şartı vardır. Ürünün, ilgili anlaşmanın menşe kurallarına göre Türkiye menşeli sayılması gerekir. İthal girdiyle üretilen ürünlerde bu kurallar ayrıca incelenmelidir. Örneğin belirli bir işçilik veya katma değer şartı aranabilir.

Fatura üzerinde menşe beyanı

Birçok anlaşmada EUR.1'in yerine fatura üzerine yazılan bir menşe beyanı kullanılabilir: - Toplam değeri 6.000 avroyu aşmayan sevkiyatlarda herhangi bir ihracatçı, - Onaylanmış ihracatçı statüsündeki firmalarda değer sınırı olmaksızın.

Beyanın metni ve dili anlaşmada belirlenmiştir. Değer sınırı ve uygulama ayrıntıları anlaşmadan anlaşmaya değişebilir.

Ülke ülke hangi belge?

Varış	Sanayi ürünü	Tarım ürünü (GB dışı)	Kömür-çelik
AB ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya vb.)	A.TR	EUR.1	EUR.1
Birleşik Krallık	Fatura üzerinde menşe beyanı (UK–Türkiye anlaşması)	Anlaşma kurallarına göre	Anlaşma kurallarına göre
STA ülkeleri	EUR.1 veya menşe beyanı	Anlaşmaya göre	Anlaşmaya göre
STA olmayan ülkeler	Genellikle menşe şahadetnamesi (tercihsiz)	Menşe şahadetnamesi	Menşe şahadetnamesi

Menşe şahadetnamesi ile EUR.1'i karıştırmayın. Ticaret odasından alınan genel menşe şahadetnamesi, malın nereli olduğunu gösterir ama tek başına vergi indirimi sağlamaz. Tercihli vergi için EUR.1 veya ilgili anlaşmanın öngördüğü menşe beyanı gerekir.

İngiltere'ye ihracatta durum

Birleşik Krallık AB'den ayrıldıktan sonra A.TR İngiltere için geçerliliğini yitirdi. Türkiye ile Birleşik Krallık arasında imzalanan ticaret anlaşmasında tercih, ihracatçının fatura veya başka bir ticari belge üzerinde yaptığı menşe beyanına dayanır. Bu beyan elektronik olabilir ama konşimento üzerine yazılamaz. Ayrıntılar için Brexit sonrası İngiltere'ye ihracat yazımıza bakabilirsiniz.

Üç örnek senaryo

Senaryo 1: Almanya'ya hazır giyim Bursa'daki bir üretici, Almanya'daki bir zincire tişört gönderiyor. Ürün sanayi ürünüdür ve Gümrük Birliği kapsamındadır. A.TR düzenlenir. Kumaş ithal olsa bile Türkiye'de serbest dolaşımdaysa A.TR için menşe şartı aranmaz.

Senaryo 2: Hollanda'ya peynir ve meyve suyu İzmir'den bir gıda ihracatçısı Hollanda'ya peynir ve meyve suyu gönderiyor. Bu ürünler AB'nin tarım ürünü saydığı ve Gümrük Birliği dışında kalan ürünlerdir. A.TR geçersizdir. Tercihli vergi için ürünlerin menşe kurallarını karşılaması ve EUR.1 düzenlenmesi gerekir.

Senaryo 3: Aynı sevkiyatta iki tür ürün Bir firma Almanya'ya aynı tırla hem mutfak gereçleri (sanayi ürünü) hem de konserve gıda gönderiyor. Bu durumda iki ayrı belge gerekir: mutfak gereçleri için A.TR, konserveler için EUR.1. Faturada ürünleri ayrı kalemler halinde göstermek, belgelerin doğru düzenlenmesini kolaylaştırır.

En sık yapılan hatalar

Tarım ürününde A.TR düzenlemek: Gümrük Birliği dışındaki gıda ürünlerinde A.TR geçersizdir. Alıcı ülkede vergi çıkar.
A.TR'yi menşe belgesi sanmak: A.TR menşei kanıtlamaz. Menşe soran bir alıcıya A.TR yetmez.
Fatura ile belge arasında fark: Kalem, miktar veya tanım farkı belgeyi geçersiz kılabilir.
Doğrudan taşıma kuralını ihlal etmek: A.TR'de malın doğrudan taşınması, üçüncü ülke üzerinden geçiyorsa tek bir taşıma belgesi kapsamında olması gerekir.
Belgeyi yükten sonra düşünmek: Belgeler sevkiyatla birlikte hazır olmalıdır. Sonradan düzenlenen belgelerde ek prosedür gerekir.

İnter Lojistik'in gümrük desteği

İnter Lojistik, taşımayla birlikte ihracat beyannamesi ve dolaşım belgelerinin hazırlanmasında iş ortağı gümrük müşavirleriyle destek verir. Böylece belgeler yükle aynı anda hazır olur.

İnter Lojistik, bünyesindeki dış ticaret uzmanları ve Türkiye'nin önde gelen yetkili gümrük müşavirliği ağları ile entegre çalışır:

Belge ve Mevzuat Yönetimi: Ürünlerinizin GTİP tespitinden Sanayi Odası ve Ticaret Odası onaylı elektronik dolaşım belgelerinin (MEDOS üzerinden A.TR ve EUR.1) düzenlenmesine kadar tüm aşamalar taşımayla eş zamanlı yürütülür.
Uçtan Uca Süreç: İhracat beyannamesinin açılması, sınır çıkış tescili ve transit beyanları (T1/NCTS) tek elden koordine edilir; böylece belgeler yükleme anında hazır olur ve sınırda bekleme riski ortadan kalkar.

Ayrıntılar için gümrükleme hizmetleri sayfamıza bakabilirsiniz. AB'ye ihracatta vergi konusu için Avrupa'ya ihracatta gümrük vergisi, süreç için ihracatta gümrükleme süreci ve taşıma belgesi için CMR belgesi nedir yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İlgili Sayfa ve Teklif

İlgili Hat ve Hizmet Sayfamız

Bu rehberdeki operasyonel standartlar ve anlık navlun teklifi için Gumrukleme Hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Gumrukleme Hizmetleri Detayları →

İlgili İçerikler

Konuyla İlgili Diğer Rehberler

Sık sorulan sorular

A.TR belgesi nedir?

A.TR, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında, sanayi ürünlerinin ve bazı işlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesidir. Bir menşe belgesi değildir; malın gümrük vergisi ödenmeden AB'ye girmesini sağlar.

EUR.1 belgesi nedir?

EUR.1, malın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan dolaşım belgesidir. Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelere ihracatta ve AB'ye ihracatta Gümrük Birliği dışında kalan tarım ve kömür-çelik ürünlerinde kullanılır.

Almanya'ya ihracatta A.TR mi EUR.1 mi gerekir?

Sanayi ürünlerinin büyük kısmında A.TR kullanılır. Tarım ürünü sayılan ve Gümrük Birliği dışında kalan ürünlerde (örneğin peynir, meyve suyu, konserve) ve kömür-çelik ürünlerinde EUR.1 gerekir.

İngiltere'ye ihracatta A.TR geçerli mi?

Hayır. Birleşik Krallık AB'den ayrıldıktan sonra Türkiye ile ayrı bir ticaret anlaşması imzaladı. İngiltere'ye tercihli ihracatta A.TR kullanılmaz; anlaşmanın menşe kuralları ve fatura üzerinde menşe beyanı uygulanır.

Fatura üzerinde menşe beyanı ne zaman EUR.1 yerine geçer?

Genel kural olarak toplam değeri 6.000 avroyu aşmayan sevkiyatlarda veya onaylanmış ihracatçı statüsündeki firmaların sevkiyatlarında, EUR.1 yerine fatura üzerine yazılan menşe beyanı kullanılabilir. Uygulanacak anlaşmanın kuralları ayrıca kontrol edilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.