Genel Bakış
| Kalem | Ne için alınır? | Kim belirler? | Değişim sıklığı |
|---|---|---|---|
| THC (OTHC/DTHC) | Terminalde elleçleme | Hat / terminal, limana göre | Yıllık veya dönemsel |
| BAF | Yakıt fiyatı dalgalanması | Hat | Genellikle aylık/üç aylık |
| LSS | ECA bölgelerinde %0,10 kükürtlü yakıt | Hat | Yakıt fiyatına bağlı |
| ETS ek ücreti | AB emisyon izni maliyeti | Hat | Genellikle üç aylık |
| CAF | Kur riski | Hat | Genellikle üç aylık |
| PSS / GRI | Yoğun sezon / genel fiyat artışı | Hat | Duyuruyla |
| Savaş / acil risk ek ücreti | Riskli bölge maliyetleri | Hat | Duyuruyla |
| ISPS | Liman ve gemi güvenliği | Hat / liman | Dönemsel |
| B/L (evrak) ücreti | Konşimento düzenleme | Hat / forwarder | Sabit |
Navlunun genel tanımı, hesaplama yöntemi ve FCL/LCL fiyatlandırması için navlun nedir, nasıl hesaplanır? yazımıza bakabilirsiniz.
THC nedir, OTHC ile DTHC arasındaki fark ne?
THC (Terminal Handling Charge), konteynerin limanda gemiye yüklenmesi, gemiden indirilmesi ve terminal içinde taşınması için alınan ücrettir. Maersk bu hizmeti yükleme limanında OHC, varış limanında DHC olarak adlandırır. Her iki uçta ayrı ayrı uygulanır ve tutarı limana, konteyner boyuna ve tipine göre değişir.
Teklif karşılaştırırken en sık yapılan hata, bir teklifte DTHC'nin dahil, diğerinde hariç olmasını gözden kaçırmaktır. "All-in" denilen bir fiyatın varış tarafındaki THC'yi de kapsayıp kapsamadığını yazılı olarak teyit edin.
BAF nedir, LSS ve ETS ek ücretinden farkı ne?
BAF (Bunker Adjustment Factor), gemi yakıtı (bunker) fiyatlarındaki dalgalanmayı karşılayan ek ücrettir. Maersk'in tanımına göre BAF, %0,50 kükürtlü yakıtın küresel fiyat hareketlerini yansıtır. Hapag-Lloyd ise benzer kalemi Marine Fuel Recovery (MFR) adıyla faturalar.
LSS (Low Sulphur Surcharge), emisyon kontrol bölgelerinde (ECA) zorunlu olan %0,10 kükürtlü yakıtın ek maliyetidir. Akdeniz, 1 Mayıs 2025'ten bu yana kükürt oksitleri için ECA kapsamındadır; bu nedenle Akdeniz limanlarından çıkan yüklerde bu kaleme rastlamanız olasıdır.
ETS ek ücreti, AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında hatların satın aldığı emisyon izinlerinin maliyetidir. Hapag-Lloyd bunu Emission Allowance Surcharge, Maersk ise emisyon ek ücreti (EMS) olarak gösterir.
AB ETS ek ücreti 2026'da neden arttı?
AB ETS, 5.000 GT ve üzeri gemileri kapsar ve kademeli olarak devreye girdi. Hatlar 2024 emisyonlarının %40'ı, 2025 emisyonlarının %70'i için izin teslim etti; 2026 emisyonlarının ise %100'ü için izin teslim etmeleri gerekiyor. Ayrıca 2026'dan itibaren CO₂'ye ek olarak metan ve azot oksit emisyonları da sisteme dahil edildi.
Kapsam rotaya göre değişir. İki AB limanı arasındaki seferlerde ve AB limanında yanaşık kalınan sürede emisyonların %100'ü, AB dışı bir limanla AB limanı arasındaki seferlerde ise %50'si sayılır. Türkiye'den Avrupa'ya giden bir konteyner için bu, ilgili sefer emisyonlarının yarısının ETS maliyetine girmesi demektir.
CAF, PSS ve GRI ne zaman uygulanır?
CAF (Currency Adjustment Factor), faturanın para birimi ile hattın maliyet para birimi arasındaki kur farkını karşılar. Genellikle temel navlunun yüzdesi olarak hesaplanır ve çoğunlukla üç ayda bir revize edilir.
PSS (Peak Season Surcharge), yük hacminin yükseldiği dönemlerde belirli hatlarda uygulanan sezonluk ek ücrettir. GRI (General Rate Increase) ise bir hattın belirli bir tarihten itibaren temel navluna yaptığı genel artıştır; ek ücret değil, temel fiyat değişikliğidir. Her ikisi de duyuruyla uygulanır, bu yüzden teklifinizin geçerlilik tarihini kontrol edin.
Savaş riski ek ücreti 2026'da hangi rotaları etkiliyor?
Savaş riski veya acil risk ek ücreti, hattın riskli bölgelerdeki artan sigorta, güzergâh ve operasyon maliyetlerini yansıtır. Maersk bunu Emergency Risk Surcharge (ERS) ve Körfez için ayrı bir Gulf Emergency Risk Surcharge (GRS) olarak tanımlar. Mart 2026'da Hapag-Lloyd'un Körfez yükleri için TEU başına savaş riski ek ücreti ve CMA CGM ile Hapag-Lloyd'un acil çatışma ek ücretleri duyurduğu bildirildi.
Şubat 2026'da başlayan Körfez krizi kasım başında hâlâ sürüyor. 2 Kasım 2026 tarihli haberlere göre ABD boğazın açık olduğunu söylese de ticari geçişler ekim sonunda günde birkaç gemiye düşmüş durumda; Hürmüz geçişleri riskli ve pahalı olmaya devam ediyor. Körfez'e gönderimin pratik etkilerini Körfez krizinde Dubai'ye yük gönderimi yazımızda ele aldık.
Kızıldeniz'de ise tablo karışık. Eylül 2026'da Maersk ve Hapag-Lloyd'un Gemini ortaklığı bazı Asya-Akdeniz servislerini Kızıldeniz'e geri aldı, ancak her seferin güvenlik değerlendirmesine bağlı olduğunu vurguladı. Husilerin Babülmendep çevresinde güç kazanması riski canlı tutuyor.
ISPS, B/L ücreti ve demuraj neyi kapsar?
ISPS ücreti, gemi ve liman tesislerinin güvenliği için alınır; Maersk bunu ihracatta PSE, ithalatta PSI olarak gösterir. B/L (konşimento) ücreti, konşimento ve benzeri taşıma belgelerinin düzenlenmesini karşılar; varış tarafındaki karşılığı genellikle teslim emri (delivery order) ücretidir.
Demuraj ve detention ise ücretsiz sürenin aşılmasıyla doğar: demuraj konteynerin limanda, detention ise liman dışında fazladan kalması için işler. Bu kalemleri ayrı bir yazıda ayrıntılı ele alacağız; şimdilik teklifinizde kaç gün ücretsiz süre tanındığını sormanız yeterlidir.
Ek ücretleri kim öder?
Kimin ödediğini satış sözleşmenizdeki Incoterms kuralı belirler. CFR veya CIF'te navlunu satıcı ödediği için deniz ek ücretleri (BAF, ETS, CAF, savaş riski) genellikle satıcıdadır; varış THC'si ise sözleşmede açıkça belirtilmemişse alıcıya kalabilir. FOB'da satıcı, mal gemiye yüklenene kadarki masrafları üstlenir.
ICC, konteyner yüklerinde FOB yerine FCA kullanılmasını önerir; çünkü konteyner gemiye değil terminale teslim edilir. Detaylı karşılaştırma için FCL mi LCL mi? yazımızdaki masraf bölümüne bakabilirsiniz.
İnter Lojistik'ten örnek: Teklifi nasıl okumalı?
Aşağıdaki senaryo temsilî bir örnektir ve gerçek bir sevkiyatı veya fiyatı yansıtmaz. Mersin'den Rotterdam'a bir adet 40 HC gönderecek bir makine ihracatçısı, CFR şartıyla iki farklı teklif alıyor. İlk teklif yalnızca temel navlun ve BAF'ı gösteriyor; ikincisi temel navlun, BAF, LSS, ETS, OTHC, ISPS ve B/L ücretini ayrı satırlarda listeliyor.
İlk bakışta ucuz görünen ilk teklif, ETS ve OTHC eklendiğinde daha pahalı çıkabilir. Bu yüzden her teklifte aynı kalem listesini isteyin, para birimini ve geçerlilik tarihini karşılaştırın. Konteyner tipleri için konteyner ölçüleri ve tipleri yazımıza bakabilirsiniz.
Yükünüz için teklif alın
Tüm ek ücretleri ayrı satırlarda gösteren şeffaf bir teklif için denizyolu taşımacılığı hizmetimizi inceleyin veya teklif formu üzerinden yükünüzün bilgilerini paylaşın.
Kaynaklar
- Maersk — Surcharge definition — erişim: 5 Kasım 2026
- Hapag-Lloyd — Trade Surcharges — erişim: 5 Kasım 2026
- European Commission — Reducing emissions from the shipping sector — erişim: 5 Kasım 2026
- European Commission — FAQ: Maritime transport in EU ETS — erişim: 5 Kasım 2026
- UNEP/MAP — Mediterranean SOx ECA — erişim: 5 Kasım 2026
- ICC Academy — FOB & FAS Incoterms® 2020 — erişim: 5 Kasım 2026
- Ship4wd — Currency Adjustment Factor (CAF) — erişim: 5 Kasım 2026
- SeaVantage — Strait of Hormuz Crisis 2026 Timeline — erişim: 5 Kasım 2026
- Al Jazeera — Hormuz shipping still faces major risks (2 Kasım 2026) — erişim: 5 Kasım 2026
- FreightWaves — Houthi gains deepen risk as carriers restore Red Sea services — erişim: 5 Kasım 2026
- Al-Monitor — Shipping giants sail cautiously back into Red Sea — erişim: 5 Kasım 2026
İlgili Sayfa ve Teklif
İlgili Hat ve Hizmet Sayfamız
Bu rehberdeki operasyonel standartlar ve anlık navlun teklifi için Denizyolu Taşımacılığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Denizyolu Taşımacılığı Detayları →İlgili İçerikler
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
Sık sorulan sorular
THC nedir?
THC (Terminal Handling Charge), konteynerin liman terminalinde elleçlenmesi için alınan ücrettir. Yükleme limanındakine OTHC, varış limanındakine DTHC denir ve iki uçta ayrı ayrı faturalanır.
BAF nedir, neden sürekli değişiyor?
BAF (Bunker Adjustment Factor), gemi yakıtı fiyatlarındaki dalgalanmayı karşılayan ek ücrettir. Yakıt fiyatlarına bağlı olduğu için hatlar bu tutarı genellikle aylık veya üç aylık dönemlerle günceller.
CAF nedir?
CAF (Currency Adjustment Factor), navlunun faturalandığı para birimi ile hattın maliyet para birimi arasındaki kur riskini karşılayan ek ücrettir. Genellikle temel navlunun yüzdesi olarak hesaplanır.
Türkiye'den AB'ye giden konteynerde ETS ek ücreti öder miyim?
Türkiye ile AB limanları arasındaki seferlerde emisyonların yüzde 50'si AB ETS kapsamındadır ve hatlar bu maliyeti genellikle ayrı bir emisyon ek ücretiyle yansıtır. Tutar hatta, rotaya ve döneme göre değişir.
Ek ücretleri kim öder?
Bu, satış sözleşmesindeki Incoterms kuralına bağlıdır. Genel olarak navlunu ödeyen taraf deniz ek ücretlerini, her ülkedeki terminal ücretlerini ise teslim noktasına göre ilgili taraf öder.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrük ve trafik kuralları değişebilir; sevkiyat öncesinde güncel durumu teyit edin.
Diğer yazılar
- ABD konteyner taşımacılığı: FCL, LCL ve ISF rehberi
- Almanya İhracat Gümrük Belgeleri: Tam Liste
- Avusturya Tır Yasakları: Tirol, Brenner ve Gece Kısıtlaması
- Güney Amerika denizyolu nakliye: Brezilya, Şili, Arjantin
- İskandinavya tır güzergâhı: feribot hatları ve süre
- İsviçre'ye İhracat: Gümrük Belgeleri, EUR.1 ve LSVA
- İtalya nakliye fiyatları: parsiyel ve komple tır
- Konteyner Ölçüleri ve Tipleri: 20', 40', HC, Reefer
